HZ. BİLAL-İ HABEŞİ (r.anh)

Hz. Peygamber'e ilk iman edenlerden biri ve sonradan ona müezzin olan sahabî. İslâm tarihinde unutulmaz yeri olan Bilâl-î Habeşî, aslen Habeş'lidir. Anasının adı Hamâme, babasının adı Rebah, künyesi Abdullah'tır.

Bilâl, islâm'ın ilk tebliğ yıllarında Ümeyye b. Halef'in kölesiydi. İslâm'ın ortaya çıktığı yıllarda bir çok kimse, soy ve soplarının yüksekliğine, şirk toplumu içindeki nüfuzlarına bakarak kavim ve kabîle taassubuna düşmüş, islâm'a cephe almış ve sapıklıkta kalmışlardı. Bilâl b. Rebah gibi kimseler de zayıf ve acizliklerine rağmen hak davete uyup şirkten kurtulmuşlardı. İşte Bilâl b. Rebah (r.a.) islâm davetine ilk icabet edenlerden biriydi.

Ümeyye b. Halef, kölesi Bilâl'in müslüman olduğunu anladıktan sonra, onu islâm'dan çevirmek için yapmadığı eziyet ve işkence kalmamıştı. Ümeyye, öğlen vakti güneşinin bir yanardağ kesildiği anda, Bilâl'i alır, kızgın kumların üzerine yatırır, sırtına kocaman bir taş koyar ve şöyle derdi: "Muhammed'e küfret; Lat ve Uzza'ya iman et. Yoksa onlara iman edinceye kadar böylece kalacaksın."

Bilâl'in kızgın kumlar üzerinde sırtı yanar, göğsü yanar, nefesi tıkanır, bu müthiş işkence altında saatlerce kıvranırdı. Fakat dudaklarında daima şu sözler dökülürdü: "Allahu Ahad, Allahu Ahad", Onun bu durumu, müşrikleri bile hayrete düşürürdü (İbn Sa'd, Tabakat, III, 232).

O, geçim için, makam ve mevki için başka ilâhlara sığınmazdı. O biliyordu ki hüküm 'a aittir, rızık 'a aittir. Öldürmek ve yaşatmak 'ın elindedir. Geçici dünyanın çıkarları için put ve tağutları tasdik etmek ve bu arada imandan bir cüz de 'a ayırmak iman için yeterli değildir. Tam ve kâmil anlamda hükmün, öldürmek ve diriltmenin 'a ait olduğunu rızık verenin yalnız olduğunu, 'ı bütün sıfatlarıyla tanıyıp ona göre iman etmedikçe ve bu uğurda gelecek sıkıntı ve ezalara katlanmadıkça imanda kemâle ulaşmanın mümkün olmadığını biliyordu. Bilâl, rızık ve ölüm korkusu taşımıyordu. Yalnız 'tan korkuyor ve yalnız ondan ümid ediyordu.

İşkence altında kıvranan Bilâl (r.a.)'a rastgelen Varaka b. Nevfel,

"VAllahi ey Bilâl, birdir, birdir. " der, sonra da müşriklere dönerek: "Siz onu bu yüzden öldürürseniz, biz onu, kendimize örnek alırız." derdi (İbnü'l-Esir, el-Kâmil Fi't-Târih, II, 66).

Bilâl'in efendileri olan Mekkeli müşrikler onu, çoluk çocuğun oyuncağı yapmışlardı, ona işkence edenlerden biri de Ebu Cehil'di. Ama Bilâl'e yapılan işkenceler sırasında gösterdiği sabır ve tahammül hepsini şaşkına çevirirdi. Nasıl oluyor da bu derece ağır işkencelere katlanabiliyordu.

Ümeyye b. Halef'in Bilâl'e yaptığı işkencelere çok üzülen Hz. Ebû Bekir (r.a.) ona bu işkenceden vazgeçmesini söylemiş o da; "Onun ahlâkını bozan sensin, onu bizden uzaklaştıran senden başkası değildir" demişti. Bunun üzerine Ebû Bekir es-Sıddîk (r.a.) ona şu cevabı vermişti: "Benim yanımda senin şu kölenden daha güçlü ve kuvvetlisi var. Hem de senin dinindendir. İstersen onu al ve bunu bana ver." Ümeyye bu teklifi kabul edip öteki köleyi aldı ve Hz. Bilâl'i Hz. Ebû Bekir'e verdi. Başka bir rivayette Hz. Ebu Bekir'in onu yedi ukiyeye satın alıp azat ettiği kaydedilir. (İbn Sa'd, Tabakat, III, 232).

Bilâl'i Resulullah'ın yanına götürüp azat etmiş ve Bilâl işkenceden kurtulmuştu. Elbette bu 'ın bir takdiridir. Bilâl Hz. Ebû Bekir'e bu sebeple borçlu değildir. İki mümin de görevlerini yapmışlar. da onlara ecrini vermiştir. Hz. Ömer şöyle der:

"Efendimiz Ebu Bekir, yine efendimiz Bilâl'i azad etti. "(İbnü'l-Esîr, Üsdü'l- Gabe, I, 209).

Bilâl daha sonra diğer ashab ile birlikte Medine'ye hicret etti. Orada Sa'd b. Hayseme'ye misafir oldu. Ensar ile Muhacirler arasında kardeşlik oluşturulunca Bilâl'e de Abdullah b. Abdurrahman el-Has'amî kardeş ilân edildiler. Bu kardeşlik köklü bir şekilde sürüp gitti. Öyle ki Bilâl, Hz. Ömer devrinde Şam'da bulunduğu sırada maaş olarak divandan ona ayrılan hissesinden kardeşine de bir hisse veriyordu. (İbn Sa'd, Tabakat, III, 234).

Bilâl, Resulullah (s.a.s.)'in müezzini olarak tanınmaktadır. Ve sık sık ezanı Bilâl'e okuttururdu. Hatta sabah ezanındaki " " (Namaz uykudan hayırlıdır) ibaresini Bilâl ezana eklemiş Resulullah "Bilâl, bu ne güzel söz!" diye onu tasvip etmişti. (Avnu'l-Ma'bud, Serh Ebû Dâvud, III,185; İbn Mâce, Ezan, 1, 3,). Hz. Bilâl, Resulullah'ın bütün gazalarına katıldı. Bedir gazasında Hz. Bilâl, Mekke'de kendisine her türlü eza ve işkenceyi reva gören Ümeyye'yi görmüş ve şöyle bağırmıştı: "İşte küfrün başı!.." Bunun üzerine dikkatleri ona çevrilmiş ve müslümanlar derhal onun ve oğlunun etrafını sararak ikisini de öldürmüşlerdi. Resul-u Ekrem Mekke'nin fethi ardından Kâbe'ye girerken has müezzini Hz. Bilâl'i yanlarında bulundurmuşlardı. İbn Ömer, bu vakayı şöyle nakleder ve der ki:

"Resul-u Ekrem, Mekke'nin fethi gününde, Mekke'nin yüksek tarafından bir deve üzerinde geldi. Üsame b. Zeyd, Bilâl ve Osman b. Talha da yanlarındaydılar. Resul-u Ekrem Kâbe içinde uzun bir müddet kaldılar, sonra çıktılar. Arkasında müminler içeri girmek için birbiriyle yarış etti. İlk giren bendim. Bilâl, kapının arkasındaydı. Bilâl'e Resulullah'ın nerede namaz kıldıklarını sordum, yerini gösterdi. Ne var ki Bilâl'e, Resulunun kaç rekat namaz kıldıklarını sormayı unuttum." (Buhârî, Megâzî, 49).

Resulullah, Kâbe'yi putlardan temizledikten sonra müezzini Bilâl, burada ezan okuyarak, ortalığı tevhîd nameleriyle coşturmuştu. (İbn Sa'd, Tabakat, III, 234). Resul-u Ekrem'in vefatı üzerine, ona karşı büyük bir sevgi duyan Hz. Bilâl, Medine'de kalmaya dayanamayıp, ayrılmak zorunda kaldı. Hz. Ebu Bekir, Bilâl'e yanında kalması için ısrar ettiği halde, Hz. Bilâl ona şöyle demişti: "Eğer sen beni için azat ettinse bırak istediğim yere gideyim; yok kendi nefsin için azat ettinse beni yanında alıkoy!" Bunun üzerine Hz. Ebû Bekir şöyle demişti: "İstediğin yere git!..." Resulullah'ın vefatından sonra cihadı, ezana tercih eden Hz. Bilâl, Şam'a gitti ve Hz. Ebû Bekir devrinde Suriye'de meydana gelen gazalara katıldı (İbn Sa'd, Tabakat III,238).

Hz. Ebû Bekir'in vefatından sonra, Hz. Ömer devrinde cihat devam etti. Hz. Bilâl bu cihatlara da katıldı. Hz. Ömer, hicrî onaltıncı yılda Suriye ve Filistin'e gittiği zaman, Bilâl onu karşılamaya çıkarak Câbiye'ye gelmişti. Sonra halifenin maiyetinde Kudüs'e giderek, bu kutsal şehrin teslimi sırasında bulunmuş ve Hz. Ömer ile birlikte Kudüs'e girmişti. Hz. Ömer, burada, Resulullah'ın vefatından beri ezan okumayan Bilâl'den ezan okumasını rica etmiş, Hz. Bilâl de halifenin ısrarına dayanamayarak ezan okumuştu. Bilâl Tevhîd'in bu üstün yanı olan ezanı okumaya başlar başlamaz, Hz. Ömer ve diğer ashab Resulullah (s.a.s.) dönemini hatırlayarak, gözlerinin önüne, geçmiş günleri getirip hüngür hüngür ağlamaya başladılar. Bilâl'in ezanını dinleyenlerin hepsi, kendilerinden geçmişlerdi. Kudüs'ü teslim alma sırasında Hz. Ömer'den başka Ebu Ubeyde b. el-Cerrâh, Muaz b. Cebel, Amr b. el-Âs gibi ashabın ileri gelenlerinden bir çok kimse bulunuyordu.

Hz. Peygamber (s.a.s.)'in irtihâlinden sonra Suriye'ye giden Bilâl,

"Havlan" kasabasına yerleşti. O burada huzur içinde yaşıyordu. Hz. Bilâl, Suriye'de bir müddet kaldıktan sonra bir gece rüyasında Hz. Peygamber (s.a.s.)'i gördü. Resulullah ona, şöyle demişti: "Beni ziyaret etmeyecek misin?" Hz. Bilâl, uyanır uyanmaz, hazırlığını tamamlayıp Medine yolunu tuttu. Medine'ye gece ulaştı. Oraya varınca Ravza-i Mutahhara'ya yüzünü sürerek, burada Resul-u Ekrem'le birlikte geçirdigi günlerin hatırasını düşünerek ağladı. Bu sırada Hz. Hasan ile Hz. Hüseyin Bilâl'i görmüş, fecir vaktinde ondan ezan okumasını rica etmişlerdi. Bilâl, (r.a.) onların arzusunu yerine getirerek, Peygamber Mescid'inde ezan okumuştu. Bilâl'in sesini duyan Medineliler, İsrafil suruyla uyandırılmış gibi yerlerinden fırlamış ve ezanı dinlemeye başlamışlardı. Birinci şehadetten sonra Resulullah'ın risâletini ikrar eden şehadet tekrar okunurken, Hz. Peygamber'in kabrinden kalktığını tasavvur ederek evlerinden dışarı fırlamışlardı. Bu sabah, bütün Medine'ye, risalet devrini bütün canlılığı ile yaşatan, herkesin hislerini coşturan, bütün müslümanların Resul-u Ekrem'e karşı duydukları sevgiyi canlandıran Bilâl'in sesi idi.

Hz. Bilâl, hicretin yirminci yılında altmış yaşlarında iken vefat etti. Dımaşk'ın Bâbü's-Sagîr tarafına defnolundu. (İbn Sa'd, Tabakat, III, 238; İbnü'l-Esir, Üsdü'l-Gabe, I, 209).

Hz. Bilâl (r.a.), vefatı yaklaşınca, ölümün ızdırabını, sevgililerine kavuşmasındaki zevk ile mezcetmiş; ömrünün son anlarında onun hastalığını gören zevcesi, teessüründen "ah ne acı" dedikçe, Bilâl: "Oh! ne tatlı!." diyor ve ekliyordu: "Yarın sevgililerle, Muhammed ve arkadaşlarıyla buluşacağım." diyordu.

Bilâl-i Habeşî, islâm'ın ahlâkıyla ahlâklanmış, fazîlet ve kemâl sahibi bir sahabî idi. Hz. Bilâl'in, ilk müslümanlardan olduğunu ve islâm akîdesi uğrunda en büyük çileyi çekenlerden olduğunu, herkes bilir ve ona son derece sevgi ve hürmet beslerdi. Hz. Bilâl, bütün vaktini, Resul-u Ekrem'e hizmetle geçirdi. O, Resulullah'ın meclislerinde daima hazır bulunurdu. Her namazda, her durum ve işte Resulullah'dan ayrılmazdı. Hz. Peygamber'in hazinedarlığını, Bilâl yapardı. Çarşı ve pazardan alınacak her şeyi o tedarik eder, icabında ödünç para alır, Resulullah'ın evinin ihtiyaçlarını sağlar, sonra da müsait zamanlarda o borçları öderdi.

Hz. Bilâl'in doğruluk ve ahlâki, islâm'a bağlılığı bütün çağdaşları tarafından aynı derecede takdir edilmekte ve övülmekteydi. Artık o, siyahî bir köle değil, ashab'ın ileri gelenlerinden ve islâm devletinin yönetiminde söz sahibi olan müminlerden biriydi.

Hz. Bilâl, uzun boylu, zayıf, ince ve koyu esmerdi. Ömrünün sonlarına doğru saçlarının çoğu beyazlaşmıştı. (İbn Sa'd, Tabakat, III, 238-239).

Hayat'üs sahabe

Abdullah b Zübeyr bir hutbesinde sunlari söyledi
"Hz.Peygamber"Bu dünyada ipekli giyen kimseler ahirette giyemiyeceklerdir"buyurdu;

ŞEDDAD  İBNİ  EVS


O, yumuşak huylu, açık sözlüydü. Rğzından lüzum­suz bir söz çıkmazdı. Bir defasında ağzından bir söz kaçmıştı. Zaman kaymetmeden şu açıklamayı yaptı: "islâm'a girdiğim günden beri sözlerimi dikkat ederek söylemeğe çalıştım. Fakat bu söz nasıl oldu ağzımdan kaçtı. Onu aklınızda tutma­yın. " dedi.

Şeddad İbni Evs radıyAllahu anh âbid, zâhid bir zât... korkusundan kalbi ürperen, devamlı vücudu titreyen ve derin tefekküre dalan bir yiğit... Gece yattığı zaman ilâhî rahmetin  enginliğini düşünen ve ilâhi azabın şiddetini de unutmayan bir zâhid...

O, Medine'li müslümanlardandır. Hazrec kabilesinin Neccar koluna mensuptur. Rasûlullah sallAllahu aleyhi ve sellem efendimizin şâiri Hassan'ın yakın akrabası. Babası Evs İbni Sabit, Akabe'de İslâm'la şereflendi. Bedir harbine iştirak etti. Uhud'da şehid oldu. Annesi Harime de müslümandı. Şeddat böyle güzel bir muhitte, müslüman bir aile ocağında yetişti. Geniş bir ilme sahipti.

Ubâde İbni Sâmit radıyAllahu anh onun, ilmî konularda herkesin kendisine başvurduğu zahir ve bâtın ilimlerine vâkıf bir ilim eri olduğunu söyler. Şeddat radıyAllahu anh'ın ilmi ve hilmini "Mecmeu'l-bahreyn" olarak tavsif eder.

O, yumuşak huylu, açık sözlüydü. Ağzından lüzumsuz bir söz çıkmazdı. Bir defasında ağzından bir söz kaçmıştı. Zaman kaybetmeden şu açıklamayı yaptı: "İslâm'a girdiğim günden beri sözlerimi dikkat ederek söylemeğe çalıştım. Fakat bu söz nasıl oldu ağzımdan kaçtı. Onu aklınızda tutmayın. " dedi. Riyadan, gösterişten de çok sakınırdı. Namazlarından sonra dua ve istiğfarı çok yapardı. Sık sık tefekküre dalardı. korkusuyla kalbi ürperir ve: "Ya Rabbi! Cehennem ateşini düşündükçe uykum kaçıyor." derdi. Saman üzerindeki dâne gibi sabahlardı.

O, son derece halim selimdi. Kalbi rakik; yufka yürekli ve gözü yaşlıydı. Birgün ağlarken görüldü. Kendisine: "Niçin ağlıyorsun?" diye soruldu.   O da:

"Rasûlullah sallAllahu aleyhi ve sellem'in bir hadisini hatırladım da onun için ağlıyorum. " dedi. Rasûlullah sallAllahu aleyhi ve sellem bu hadisinde: "Ümmetim için, şirk ve gizli şehvetten korkuyorum. " buyurdu. O zaman ben: "Ya RasûlAllah! Ümmetin senden sonra şirke düşecek mi?" diye sordum. Resül-i Ekrem sallAllahu aleyhi ve sellem: "Evet, dediler. Gerçi onlar güneşe, aya ve puta tapmayacaklar, fakat işlerinde riyakârlık yapacaklar. ( için değil de ondan başkalarının rızası için hareket edecekler) Gizli şehvet ise şudur: Onlardan, biri, oruç tutar, oruçlu olur. Sonra şehvete sebeb bir şeyi görür ve orucunu bozar. " buyurdu.

Şeddat İbni Evs radıyAllahu anh İslâm'ın emir ve nehiylerine uymakta çok titizdi. Hayatında tatbik eder, taviz vermezdi. Çevresine de Teâlâ'nın emir ve yasaklarını güleryüzle, tatlı dille anlatırdı. Her fırsatta tebliğ vazifesini unutmazdı. 50 kadar hadis-i şerif rivayet etti. Râvileri arasında Şam'ın en güzide ricali vardı. Oğulları, Ya'lâ ve Muhammed ile Mahmud bin Lebid, Mahmud bin Rebi', Abdurrahman bin Ganem, Beşir bin Kâ'b bunlardan bazılarıdır.

Onun rivayet ettiği hadislerden bir kaç tanesi şöyledir:

Ebu Eş'as es-Sağani rivayet ediyor:

"Şam Cami-i şerifine gitmiştim. Orada Şeddat ibni Evs ile karşılaştım. Bir yere gidecekti. Nereye gideceğini sordum. O da; Hasta bir arkadaşını ziyaret edeceğini söyledi. Ben de kendileriyle gelebileceğimi söyledim. Beraber gittik. Oraya varınca hastaya durumunun nasıl olduğunu sordu. Hasta: "Nimet içerisinde olduğunu" söyledi. Bunun üzerine Şeddad: "Günahlarının affedildiğini sana müjdelerim. Çünkü Resûl-i Ekrem sallAllahu aleyhi ve sellem'in şöyle buyurduğunu işittim. " dedi ve Efendimizden duyduğu hadis-i kudsîyi nakletti: buyurdu.

Şeddat İbni Evs radıyAllahu anh İki Cihan Güneşi efendimizden ayrılmazdı. Yaşı küçük olduğu için savaşlarda bulunamadı ise de onun muhabbetiyle hep beraberdi. Birgün bir arada iken, Fahr-i Kâinat sallAllahu aleyhi ve sellem efendimiz: "Yanımızda yabancı birisi var mı?" diye sordu. Biz de:

"Yok Ya RasûlAllah dedik. Kapının kapatılmasını işaret ettikten sonra: "Ellerinizi kaldırınız, La ilahe illAllah deyiniz. " buyurdu. Bir müddet bu şekilde "Kelime-i Tevhid"e devam etti. Sonra mübarek ellerini indirdi ve; "Sana hamd olsun yâ Rabbi! Beni bu kelime ile gönderdin. Bana onu emrettin. Bana, onunla cenneti va'dettin. Sen va'dinde hulf etmezsin. Va'dinde duran yalnız sensin. " buyurdu. Bu sözlerden sonra bize: "Sizi müjdelerim teâlâ sizi mağfiret buyurdu. Hepinizi bağışladı. " dedi.

Birgün o yine Fahr-i Kâinat sallAllahu aleyhi ve sellem efendimizden hadis naklediyordu. Onun şöyle buyurduğunu işittim. "Kim riya ile namaz kılar, oruç tutar, sadaka verirse, o Teâlâ ya ortak koşmuş olur " buyurdu demişti. Avf İbni Mâlik ona: "Böyle bir adamın amelinden halis olanı ayrılarak kabul olunmaz mı?" diye sordu. Şeddad radıyAllahu anh da şu hadis-i kudsiyi nakletti: "Müşrik olan insanın çoğundan da, azından da zâtı-ı kibriya müstağnidir."

Yine rivayet ettiği hadislerden bir tanesinde: "Ey insanlar Dünya, hazır bir meta'dır Ondan iyiler de kötüler de yer. Ahiret haktır Orada Teâlâ hükmeder. Ey insanlar! Sizler âhiret adamı olunuz. Ahireti düşünüp ona hazırlanınız. Dünya adamlarından olmayınız. Ahireti unutup dünyaya dalanlardan olmayınız. Siz, 'dan korkarak amel yapınız. Biliniz ki, amellerinize göre arz olunursunuz. Teâlâ ya mutlaka kavuşacaksınız. Kim zerre miktar hayır yaparsa, onun karşılığını görür. Kim de zerre kadar kötülük işlerse onun karşılığını görür. Cezasını çeker "

Şeddad İbni Evs radıyAllahu anh ömrünün sonlarına doğru Şam, Filistin, Beytül Makdis ve Humus'ta bulundu. Bu havalide ilimle uğraşanlar hep ona müracaat ederdi. 58. hicri yılında yetmiş beş yaşlarında iken Kudüs'te vefat etti. Cenab-ı Hak şefaatlerine nail etsin. Amin.

Süheyb bin Sinan ya da Süheyb-i Rûmî

Hz. Süheyb, ve Resulü için tüm zenginliklerinden vazgeçen insanların sembolüdür. Hakkında ayet nazil olmuştur. Cömertliği ve nişancılığı ile meşhurdur.
Süheyb bin Sinan ya da Süheyb-i Rûmî olarak meşhur olmuştur. Hz Süheyb’in babası, Nemr soyundan Sinan, anası Kuayd kızı Selma’dır. Dedesi, Musul civârındaki bir kasabanın hâkimi idi. Günün birinde, Bizanslılar hücum ettiler. Çok kimseyle birlikte, Küçük Süheyb de esir düştü. Uzun müddet, Romalıların elinde esir kaldı. İşte bu yüzden, Süheyb-i Rûmî olarak anılmıştır. Onu, Mekkeli Abdullah bin Ced’an satın aldı. Bir müddet sonra da, iyi hareketlerinden dolayı azât etti.

Hz. Süheyb, orta boylu, kırmızı yüzlü, çok cömert ve lâtifeyi seven bir kişiydi. Resûlullah’ın hadîslerine büyük önem verir, ‘hata ederim’ endişesiyle hadîsleri nakletmezdi. ‘Niçin nakletmiyorsun’ diyenlere şöyle cevap veriyordu: “VAllahi ben Resûlullah’ın hadîslerini bile bile nakletmiyorum. İsterseniz gelin size Peygamber Efendimiz’in savaşlarını ve yanlarında bulunduğum sırada gördüğüm şeylerin hepsini anlatayım. Fakat, “Peygamber Efendimiz şöyle buyurdu.” demeye gelince, ben onu yapamam!”

Efendimiz, Süheyb’i çok severdi. “Bir kimse ’a ve âhiret gününe inanıyorsa, bir ananın evlâdını sevmesi gibi Süheyb’i sevsin.” buyurmuştur. Ka’be-i Muazzama’nın güneyinde, yüksekçe bir yerde, Hz. Erkam’ın evi bulunuyordu. Hz. Erkam, Mekke’nin ileri gelenlerinden, itibarı çok olan bir zât idi ki, herkes kendisine hürmet ve ikrâm ederdi. Bu gibi sebeplerden dolayı, Efendimiz ve diğer Müslümanlar burada toplanırlar, emniyetli bir yer olduğu için ibâdetlerini rahat yaparlardı. Yeni Müslüman olmak isteyenler de bu eve gelir, Müslüman olmakla şereflenirdi. Bunun için, bu eve Dar’ül-İslâm ve Dârü’l-Erkam gibi isimler verilmişti. Süheyb bin Sinan da bu evde Müslüman olmuştur. Müslüman olduğunu açıklamaktan çekinmeyen yedi mücâhid sahâbîden biri oydu.

Hakkında ayet indi

Hz. Süheyb, Müslüman olduğunu açıkladıktan sonra Mekkeli müşriklerin, şiddetli hücum ve işkencelerine mâruz kaldı. Hz. Süheyb, Mekke’de akrabası, dayanağı olmayan bir zât olduğu için, müşrikler kendisine çok zulmederler, konuşamayacak hâle getirinceye kadar döverlerdi. Demir gömlek giydirirler, en sıcak günde, güneş altında tutulur, üstüne de yük bindirirlerdi.

Bir gün, Hz. Habbâb ve Hz. Ammâr’la birlikte giderlerken, müşriklerden bazıları ile karşılaştılar. Müşrikler, “İşte Muhammed’e tâbi olan kimseler!” diye alay ettiler ve bazı yakışıksız sözler söylediler. Hz. Süheyb onlara cevâben dedi ki: “Evet! ’ın Peygamberine tâbi olan, O’nunla beraber bulunmaktan zevk alan kimseler biziz. Hz. Muhammed’e (sas) biz inandık, siz inanmadınız. Biz O’nun (sas) söylediklerinin, bildirdiklerinin hepsinin doğru olduğunu kabûl ettik. Siz yalanladınız. Bütün üstünlük ve fazîletler İslâmiyet’te, bütün zillet ve felâketler de müşrikliktedir. Müslümanlıkta aşağılık, müşriklikte üstünlük yoktur.” Hz. Süheyb böyle söyleyince saldırdılar ve onu konuşamayacak hâle gelinceye kadar dövdüler.

Hz. Süheyb, Mekke’de kendi gayretleriyle büyük bir servet elde edip hayli zengin oldu. Medîne-i Münevvere’ye hicret edeceği müşrikler tarafından haber alınınca yine yolu kesildi. “Senin bu kadar mal ve para ile gitmene izin vermeyiz!” dediler.

Hz. Süheyb de, “Ey müşrikler. Beni iyi tanırsınız ki, çok iyi ok atarım. Üzerime gelirseniz, sadağımdaki okların hepsini size atarım ve sonra kılıcımı çekerim. Bunlardan biri elimde bulundukça bana bir şey yapamazsınız, kendiniz bilirsiniz! Yanımda ve Mekke’de bulunan mallarımı size verirsem önümden çekilir misiniz, yolumu açar mısınız?” dedi. Hemen kabûl ettiler. Müşriklerin elinden kurtuldu ve hiç parasız olarak yoluna devam etti. Çölde binbir güçlüklere rağmen Peygamber’imize (sas) kavuşmanın heyecanı ile bütün sıkıntılardan zevk alarak yoluna devam etti. Efendimiz (sas), Hz. Ebû Bekir ve Hz. Ömer’le (r.anhüm) birlikte Hz. Külsüm bin Hedm’in hânesine misâfirdiler. Orada buluştular. Süheyb olanları anlattıktan sonra Peygamber Efendimiz buyurdu ki: “Süheyb kazandı, Süheyb kazandı, Ebû Yahyâ kazandı! Satış kârlı çıktı. Satış kârlı çıktı!”

Sonra Hz. Süheyb (ra) hakkında nâzil olan: “İnsanlardan bir kısmı, ü Teâlâ’nın rızâsını isteyerek O’na ibâdet yolunda kendini ve malını fedâ ederler.” meâlindeki âyet-i kerîmeyi (Bakara, 2/207) okudular. Hz. Ömer, Hz. Süheyb’i çok severdi. Hz. Ömer, hançerle yaralanınca yerine geçecek halîfeyi seçmek için şûra ehlini tayin edip, yeni halîfe seçilinceye kadar Hz. Süheyb’in kendisinin yerine vekil olması ve cenâze namazını kıldırması için vasiyet etti.

Hz. Süheyb, üç gün müddetle cemaate namazları kıldırdı. Hz. Ömer’in cenâze namazını da kıldırdı. 70 yaşında, 658’de Medîne-i Münevvere’de vefât etti. Bâki Kabristanı’na defnolundu.

ZÜBEYR BİN AVVAM

(RadıyAllahu Anh)

Cennetle müjdelenen on sahabiden biri olan Hazreti Zübeyr (RadıyAllahu Anh) ilk müslümanlardandır. Hem Habeş, hem de Medine muhacirlerindendir. Hazreti Ömer (RadıyAllahu Anh) tarafından halife seçimine mahsus olarak kurulan Şûra üyelerindendir.
Resulûllah (SallAllahu Aleyhi Ve sellem) Efendimiz O'nun hakkında şöyle buyurmuştur:
"Her Peygamberin bir Havarisi vardır, benim havarimde Zübeyr'dir."
Hazreti Ebu Bekir (RadıyAllahu Anh) iman edince, bu iman iksirinden herkese yudumlatmak istiyordu. İşte Hazreti Zübeyr (RadıyAllahu Anh)'de O'nun eliyle İslâm sarayına girmişti. Hazreti Ebu Bekir (RadıyAllahu Anh)'in teşviki ile davet ve tebliği üzerine kalkıp beraberce Peygamberimiz (SallAllahu Aleyhi Vesellem)'in yanına geldiler.
Peygamberimiz (SallAllahu Aleyhi Vesellem) O'na İslamiyeti arz ve teklif etti. Kur'anı Kerim okudu. İslam şeriatını anlattı. (Celle Celalûhu)’ın müminlere va'd ettiği izzet ve şerefleri haber verdi. Zübeyr Bin Avvam (RadıyAllahu Anh) hemen müslüman oldu. İslam ile hayat buldu.
Zübeyr Bin Avvam (RadıyAllahu Anh) İslam'ın büyük kahramanlarındandır.
Eşca'unas
Yani; insanların en şeceâtlisi, en cesuru diye ün yapmıştır. (Celle Celalûhu) yolunda ilk kılıç sıyıran ve Peygamberimiz (SallAllahu Aleyhi Vesellem)'in hayır duasını alan kişidir.
Birgün Mekke'de Nebiyyi Muhteremin müşrikler tarafından yakalandığı şeklinde bir haber işitir. Bunun üzerine o kadar celâllendi, öfkelendi ki, işin doğrusunu öğrenmeden şanlı kılıcını çektiği gibi Mekke'nin yukarı taraflarına doğru ok gibi giderken yolda Resulullah (SallAllahu Aleyhi Vesellem)'ı gördü. Alleyhissalatû Vesselam O’ nu böyle görünce:
"Ey Zübeyr! Ne oldu, neyin var?"
"Anam babam sana feda olsun, ey 'ın Resulü... Sizin müşrikler tarafından yakalanıp, şehit edildiğinizi duydum."
Kâinatın Efendisi tebessüm buyurarak, O'na ve kılıcına duada bulundu.
İslamda, mukaddes dava uğrunda ilk sıyrılan kılıç, O’ nun kılıcı oldu...
Bütün savaşlarda Resulullah (SallAllahu Aleyhi Vesellem) ile birlikte bulunmuştur. Bedir, Uhud, Hendek, Hudeybiye, Hayber, Huneyn v.b...
Bedir savaşında Zübeyr (RadıyAllahu Anh) sarı renkli bir sarık taşıyordu. Aleyhissalatû Vesselâm Efendimiz, meleklerin o gün Zübeyr'in simasında savaşa iştirak ettiklerini söylemiştir.
Hazreti Zübeyr (RadıyAllahu Anh)'in kendi ifadesiyle, "mahrem yerine varıncaya kadar" yara almadığı uzvu kalmamıştır. Uhud bozgununda, savaş meydanından ayrılmamış, Peygamberimiz (SallAllahu Aleyhi Vesellem)'in önünde ölmek üzere biât yapmış olan İslâm mücahidlerindendir.
Kureyza gününde Resulullah (SallAllahu Aleyhi Vesellem) O’ndan memnuniyetini;
"Anam babam sana feda olsun..." diyerek ifade etmiştir. Bu ifadeleri Aleyhissalatü Vesselam Efendimiz pek nadir kullanmıştır.
Ve Hayber gazasında, Hazreti Ali (RadıyAllahu Anh) burçlara doğru heybetle ilerledi. Karşısında zırhlara bürünmüş insan azmanı bir adam. Bu kişi şöhreti her yanı sarmış olan "Merhab" adlı yahudi savaşçısı...
Avaz avaz bağırıyor;
"Er diliyorum, karşıma çıkacak kim var?"
Hazreti Ali (RadıyAllahu Anh), Uhud savaşında Resulullah (SallAllahu Aleyhi Vesellem)'ın elinden aldığı meşhur "Zülfikar" adlı kılıcı elinde, adım adım zırhlara bürünmüş adeta küfür kalesi gibi duran yahudiye yaklaştı ve ulvi teklifini yaptı.
"İslâma gelin, kurtuluşa erin!"
Yahudi savaşçısı böğürürcesine haykırdı:
"Asla! Asıl sen er meydanına gel!"
Hazreti Ali (RadıyAllahu Anh) yıldırımdan bir gülle gibi elindeki "Zülfikar" isimli kılıcı nasipsiz kâfirin beynine indirdi. Göz açıp kapayıncaya kadar kısa bir zamanda her şey olup bitti. Adamı sanki yıldırım çarpmıştı. Demirden zırh, teneke gibi yırtılmıştı.
Merhab'ın intikamını almak için fırlayan bir kaç kişi de yere serildi.
Bu defa geberen Merhab'ın oğlu Yasir, babasının intikamını almak için cenk sahnesine geldi. Adeta kudurmuştu, avaz avaz bağırdı:
"Karşıma çıkacak kim var?"
Bu sefer Hazreti Zübeyr (RadıyAllahu Anh), bu müthiş kahraman meydana atıldı ve atını Yasir'in üzerine sürdü.
"İşte ben Geliyorum!"
Ortada müthiş bir cenk başladı. Kılıçlar havada parıltılı kavsler çizerek tokuştular. Etrafa kıvılcımlar saçıyordu.
Bu arada Hazreti Zübeyr (RadıyAllahu Anh)'in annesi Hazreti Safiyye'de bu cengi seyrediyordu. Kainâtın Efendisi’ne yaklaşarak sordu:
"Ya Resulullah! Oğlum burada şehit olacak mı?" Resulullah:
"Hayır."
Resulullah (SallAllahu Aleyhi Ve sellem) bu beyanından az sonra Hazreti Zübeyr (RadıyAllahu Anh) yahudi savaşçısının kellesini bir vuruşta ayağının dibine düşürdü.
İslâm saflarından tekbir sesleri yükselirken, yahudiler tarafında adeta kıyamet koptu.
Müthiş bir çarpışma başladı Hayber'de... Hazreti Ali (RadıyAllahu Anh) ve Hazreti Zübeyr (RadıyAllahu Anh) en önde biçer döver gibi ilerliyorlardı. Kafiri tarumar ederek destanlar yazdılar.
Hayber Kalesi'nin devrilen kapısı ile küfrün kalle kapısı yıkılmıştı. Hayber'in fethinden sonra Resulü Mekke'nin fethine hazırlanmaya başladı.
Harıl harıl hazırlık yapılırken Hatib, Mekkelilere bir mektup yazıp bir kadınla göndermişti.
Resulullah (SallAllahu Aleyhi Ve sellem) bunu Nebi'lik nuruyla gördü, hemen Hazreti Ali ve Mikdad ile Hazreti Zübeyr'i gönderdi. Onlar derhâl atlarına atlayıp, süratle yol aldılar. Yarı yolda kadına yetişip gizlediği mektubu alarak getirip Resulullah (SallAllahu Aleyhi Vesellem)'a takdim ettiler.
Mekke'nin fethinde de Hazreti Zübeyr (RadıyAllahu Anh), Resuller Serveri’nin sancağını taşıdı. Ve alemde kimseye nasip olmayan bu şerefle Peygamber Efendimiz'in sancağını getirip Mekke burçlarına dikti.
Hazreti Zübeyr son derece temiz kâlpli, yüce ahlaklı, müttaki, zahid, alicenap, merhametli bir insandı.
O kadar rikkât sahibi idi ki, bazı ayetleri işitince hemen gözlerinden yaşlar boşanırdı. Haşyetullahı bütün kalbi ile hissederdi.
Peygamberimiz’den ne gördü ise tüm hayatını, O'nun prensiplerine ve sünnetine sadık kalarak sürdürdü.
Otuzsekiz hadis rivayet etmiştir.
Ömrünü Resulullah ile geçirmesine seferde ve hazerde beraber olmasına rağmen, fazla hadis rivayet etmemesinin sebebini oğlu Abdullah sordu:
"Ey Babacığım! Senin Rasuli Ekrem'den filan ve filan gibi Hadis rivayet ettiğini görmüyorum, niçin?"
"Evet Resulü’nden ayrılmadım. Fakat O'nun şu sözü söylediğini duydum. "Kim ki benden yalan bir söz naklederse kendine Cehennemde yer ayırsın."
İşte bu hadisi şeriften sebep, yanlış bir şey söyler, ilave ederim korkusu ile fazla hadis rivayet etmemiştir.
Zübeyr (RadıyAllahu Anh) aynı zamanda emanete riayeti ile maruftu. Hiçbir kimse yoktu ki, O'na an aziz, en kıymetli ve değerli şeyini emanet etmesin. Emaneti itibarı ile şöhreti o dereceye varmıştı ki, adalet güneşi Hazreti Ömer (RadıyAllahu Anh) şöyle demiştir:
"Bir ahitnâme bırakmış, yahut bir terike terketmiş olsaydım, onu en çok Zübeyr'e emanet etmeyi isterdim. Çünkü Zübeyr, dinin erkanından bir rükundür."
Hattâ Hazreti Osman, Hazreti Mikdad, Hazreti Abdullah İbni Mesud, Hazreti Abdurrahman İbni Avf gibi bir çok yüce sahabi, mallarına ve çocuklarına Hazreti Zübeyr (RadıyAllahu Anh)'i vasi bırakmışlar, ellerinde neleri varsa o iman kahramanına tevdi etmişlerdi.
Rasuller Serveri tarafından Cennetle müjdelenen Zübeyr (RadıyAllahu Anh) ticaretle meşgûl olarak maişetini kazanmasının dışında, hissesine düşen ganimet malllarıda O'nu zengin edecek derecedeydi. Menkûl ve gayrimenkûlleri itibari ile Medine'nin zenginlerinden sayılırdı.
Böyle olmasına rağmen, son derece sade yaşar, basit giyinir, dünya zinetine gönül vermezdi. Yemekleride sade idi, yemek seçmezdi. İman ve takva elbisesine bürünen Zübeyr (RadıyAllahu Anh)'in yolunu Resulü çizmişti. Resulullah (SallAllahu Aleyhi Vesellem) nasıl yaşamışsa, O'da öyle yaşamaya gayret ediyordu.
Hicretin otuzaltıncı yılında Cemel vak'asında namaz kılarken İbni Cürmüz tarafından şehit edilmiştir.
O'ndan razı olsun!