Hafta:    13


Mevzu: Nafile ibadetlerin ehemmiyyeti..


İyi araştırmalar..

عَنْ عَائِشَةَ؛ قَالَتْ: قَالَ رَسُولَ للّهِ: مَنْ صَلَّى، بَيْنَ الْمَغْرَبِ وَالْعِشَاءِ عِشْرَينَ رَكْعَةً، بَنَى اللّهُ لَهُ بَيْتاً فِي الْجَنَّةِ. فِي الزوائد:
Hz. Aişe radıyAllahu anhâ anlatıyor: Resûlullah aleyhissalâtu vesselâm buyurdular ki: "Kim akşamla yatsı arasında yirmi rek'at namaz kılarsa ona cennette bir köşk yapar."
kütübü sitte 17-77

Tesbih Namazı

Günahların afvına vesîle olan tesbih namazı 4 rek'atlı bir namazdır. Bu namazı kılabilmek için şu tesbihi ezber bilmek icap eder:

سُبْحَانَ اللهِ وَالْحَمْدُ ِللهِ وَلاَ اِلهَ اِلاَّ اللهُ وَاللهُ اَكْبَرُ وَلاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ اِلاَّ بِاللهِ الْعَلِىِّ الْعَظِيمِ

„Sübhânallâhi vel-hamdü lillâhi ve lâ ilâhe illallâhü vallâhü ekber. Ve lâ havle ve lâ kuvvete illâ billâhil-aliyyil-azıym“
Tesbih namazının kılınışı:

Kalben tesbih namazı kılmaya niyet edilir. „Allâhü Ekber“ diyerek namaza başlanır.

Yukarıdaki tesbih:

„Sübhâneke...“'den sonra 15 kere,
 
Zamm-ı sureden sonra 10 kere,

Rükûda 10 kere,

Rükûdan doğrulunca 10 kere,

Secdede 10 kere,

Secdeden doğrulunca 10 kere,

İkinci secde de 10 kere,

okunur.

Böylece birinci rek'at kılınmış olur. İkinci rek'ate kalkılınca Fâtiha-i şerîfeden önce yine 15 kere, diğer yerlerde de, tarif edildiği gibi 10'ar kere okunarak 4 rek'at tamamlanır.

Tesbih namazının diğer tarafları aynen diğer namazlarda olduğu gibidir. Fark sadece okunan tesbihlerdir. İkinci rek'atte oturulduğunda, „Et-tehiyyâtü...“'den sonra, „Allâhümme salli...“ ve „Allâhümme bârik...“, üçüncü rek'at için ayağa kalkıldığında da „Sübhâneke...“ okunacaktır.

Tesbih namazında beher rek'atte okunan tesbih adedi 75'dir. Dört rek'atte 300 tesbih okunmuş olur.

-ü Teala’nın farz kıldığı ibadetler, kulluk vazifelerimizin başında gelir. Hiçbir ibadet, farzlardan üstün olamaz. Bunları eda etmekle Rabbımızın emrini yerine getirmiş oluruz. Farz ve vacib olmayan kulluk vazifelerine, nafile ibadetler adı verilir. Bir mü’min nafile ibadetlere devam ederse hem Peygamber Efendimizin sünnetlerini yerine getirmiş hem de -ü Teala’nın rızasını kazanmış olur.
   Nafile ibadetler, mü’mini Cenab-ı Hakk’ın rızasına yaklaştırır. Bir mü’minin, Mevlasına ubudiyyet ve gurbiyyet kasdıyla yaptığı nafile ibadetler, o kimseyi (cc)’ın rızasına ulaştırır. Bu sebeple Peygamber Efendimiz nafile ibadetlere çok ehemmiyet verirlerdi. Hele gece ibadetlerine devam ederlerken bazen mübarek ayaklarının şiştiği olurdu. Rasülüllah Efendimiz’in bu durumunu gören Hz. Aişe validemiz: “Ey ’ın Resülü, geçmişte ve gelecekte günah (a giden yol) zatınıza kapatılmış iken ne için böyle hareket ediyorsunuz?” dediğinde, Rasül-ü Ekrem Efendimiz: “Ya Aişe, (cc)’a çok şükredici bir kul olmayayım mı?”  buyurmuşlardır.Ayet-i kerimesinde Cenab-ı Hakk: “Gecenin bir kısmında da uyanıp, sırf sana mahsus fazladan bir ibadet olmak üzere, onunla (yani Kur’an okuyarak) gece namazı kıl”  buyurmuştur. Mevlamız bu ayeti kerimeden evvel beş vakit namazı emredip, peşinden gece namazına teşvik eden beyanını getirmiştir. Rasülüllah Efendimiz(sav) de hadis-i şeriflerinde: “Ey insanlar! Selamlaşmayı yayınız, yemek yediriniz, gece halk uyurken (kalkıp) namaz kılınız ki, selametle cennete giresiniz”  buyuruyorlar.
   Farz namazlarla beraber kılınan ilk ve son sünnetler, duha, evvabin ve teheccüd namazları, tesbih namazı; nafile namazların başlıcalarıdır. Ayrıca mübarek gün ve gecelerde yapılması tavsiye olunan ibadetler, hacet namazları da mü’minlere az zamanda çok şeyler kazandıran mühim nafilelerdir. Bunlar Peygamber Efendimizin de farzlardan sonra devamlı ifa buyurdukları, üzerinde hassasiyetle durdukları ibadetlerdendir. Fahr-i Kainat Efendimiz bu ibadetlere hem kendileri devam eder hem de aile efradını ve ashabını teşvik ederlerdi. Zaman zaman Hz. Ali Efendimiz ve Fatıma Validemizin evine gelerek: “(Teheccüd) namazlarınızı ne zaman kılacaksınız?”  diye seslenirlerdi. Yine Rasülüllah Efendimiz kuşluk vakti duha namazını kılar ve ümmetine de şöyle tavsiye buyururlardı: “Sabah ve duha namazını kıl(maya devam et). Çünkü bu iki namaz evvabların namazıdır”  ve “Kim kuşluk namazına devam ederse, günahı denizin köpüğü kadar olsa bile o bağışlanır”  Bir diğer hadis-i şerifte de: “Sabah (namazın) ın iki rekat (sünnet) i dünyadan da onda olan şeylerden de hayırlıdır”  buyuruluyor. Keza; Varis-i Resul olan Hz. Üstazımızda bu ibadetleri ifa etmekte çok hassas olmuşlar, kendileri azami derecede yaşamaya gayret ettikleri gibi etrafındakilere ve talebelerine de yaşamaları için tavsiyede bulunmuşlardır. Hatta bir defasında talebelerine: “Evlatlarım! Hacet namazı deyip geçmeyin. Biz bir çok hacetimizi hacet namazları sayesinde hallettik” buyurmuşlardır.
   
   Ayet-i kerime ve hadis-i şerifler karşısında, nafile ibadetlerin fazilet ve ehemmiyeti ile alakalı başka söze hacet olmasa gerek. Ancak burada üzerinde durulması ve uyanık olunması icab eden  mühim iki husus vardır:
Birincisi, bazı sapık fikirli kimselerin -“Kişi sadece farzları yapmakla mükelleftir. Farzdan başkasını yapmaya lüzum ve ihtiyaç yoktur. Nafileler yapılmasa da olur” şeklindeki görüşleridir. Ki burada asıl maksat, sünnet müessesesini tahrif etmek, onu haşa lüzumsuz göstermek ve bu suretle de imanın farz ve vacibden sonra üçüncü  koruyucu kal’ası olan sünnet ve nafile kal’asını yok etmektir. Direk olarak farzı yok edemedikleri için kurnazca bu yolu seçmişlerdir.
İkinci husus ise, nafile ibadetlere gösterilen bu ihtimamın, farzların kıymetine asla gölge düşürmediğidir. Farzlar terk edilirse nafilelerin hiçbir kıymeti kalmaz. Farzları ihmal etmemekle beraber, nafileleri eda etmek en doğru yoldur.
   Kaza namazı olan bir kimsenin, nafile namaz kılamayacağına hükmetmek yanlıştır. Bu davranış, sünnet müessesesini ihmale sebep olan sakat bir görüştür. İnsanlara borcu bulunan bir kimsenin, açlıktan kıvranan bir fakire yardım etmesine dini hiçbir mani olmadığı gibi, kaza namazı bulunan bir kimsenin de nafile namaz kılmasına hiçbir engel bulunmamaktadır. Elbette kaza namazlarını kılmak, nafile namazla meşgul olmaktan evladır. Fakat beş vakit namazların sünnetleri ve hatta teheccüd, duha ve tesbih namazları da bu hükümden müstesna tutulmuştur. ’  bu sünnetleri kaza namazı niyyetiyle kılmak, dolayısıyla sünneti terk etmek, makbul bir görüş olamaz. Bir hatayı tamir için, ikinci bir hata yoluna teşvik etmek  akl-ı selime ve islam fıkhına aykırı bir iştir. Sünnetleri terk etmemek ve kazaları ayrıca kılmak en doğru bir harekettir. Kaza namazlarının muayyen bir vakti olmadığı için, her zaman kılınması mümkündür. Sünnetler veya vakitle mukayyet olan nafileler vakti içinde kılınmazsa telafisi mümkün değildir. Elbette farz namazları kazaya bırakmak günahtır. Bu günahtan kurtulmanın yolu, kaza namazı kılmaya fazla gayret göstermektir. Yoksa sünneti terk ve ihmal değildir. Şefaat-ı Muhammediye’nin tecellisine vesile olacak sünnetleri ve nafileleri bırakmak, akla ve fıkha muvafık olmayan bir davranıştır.
   Cenab-ı Hakk hadis-i kudsi de buyuruyor ki: “Farzlarla kulum benim gadabımdan kurtulur. Nafilelerle bana (benim rızama) yaklaşır.”

  1.Buhari ve Müslim
  2.İsra suresi, 79
  3.Tirmizi
  4.Buhari ve Müslim
  5.Feyzül Kadir c.4  s.198
  6.Tirmizi ve İbni Mace
  7.Müslim ve Tirmizi
  8.İbni Abidin, c.1  s.688
  9.Feteva-i Hindiye, c.1  s.132

razi olsun!!!

ibadetler arasinda namaz.

Kelime-i şahadetten sonra İslamın en mühim ikinci şartı olan Namaz; Hz. ile kul arasında bir buluşma, kulun huzurullah’a çıkıp kulluğunu arzetmesidir. 
Cenab-ı Hak Kur’an-ı Keriminde: “Benim zikrim için namaz kıl” buyurmaktadır.
 “Rasülüllah efendimiz (s.a.v) ise: “Kulun ’a en yakın olduğu an namazdır.”
İmam-ı Rabbanî hazretleri de: “Bilesin ki Namaz mertebesi, Ahiretteki ru’yetüllah mertebesi gibidir...” buyurmuşlardır.
Peygamber Efendimizin; “Benim ile beraber olduğum bir vakit vardır...” sözüyle işaret ettiği namazdır.
Hazreti Enes R.A rivayet ediyor: Rasülüllah Efendimiz (s.a.v) vefat ederken yaptığı vasiyeti şu idi: “Aman namaza sarılın! Köle ve cariyelerinizin hukukuna riayet edin!”
Rivayete göre Süleyman A.S’ın harp için beslediği bin tane atı vardı. “Akşam üstü safinat, (üç ayağını basıp birisini diker vaziyette duran) halis atlar, kendisine arz olununca” ayet-i kerimesinde beyan edildiği üzere, bir gün akşam üstü muayene etmek üzere atların kendisine getirilmesini at bakıcılarına emretmişti. Dokuz yüz tanesini muayene ettiklerinde güneş batmak üzere bulunuyordu. İkindi namazını hatırladı ve çok üzüldü. Bu atlar beni namazdan alıkoydu” diye bütün atları kurban edip, fakirlere dağıttı. Onun şeriatinde bu caiz idi. Süleyman A.S’ın bu hareketinden Cenab-ı hak çok razı oldu ve emrine atlardan daha süratli olan rüzgarı verdi. İşte Peygamberler ve onların namaza verdikleri değer... Bir de Ashab-ı Kirama bakalım:
Misver bin Mahreme hazretleri rivayet ediyor: Hz. Ömer R.A hançerlendiğinde, zaman zaman bayılıyordu. Bir defasında yanına geldim, üstüne bir örtü örtmüşlerdi. Yanındakilere: “Durumu nasıl” diye sordum. Gördüğün gibi baygın, dediler. Namaza çağırdınız mı? Yaşıyorsa onu namazdan başka bir şey korkutup uyandıramaz” dedim. Bu ikazım üzerine “Ya Emirel Müminin! Namaz kılındı! Dediler. Bunun üzerine uyanarak “Öyle mi? VAllahi namazı terkedenin İslamda hakkı yoktur” dedi ve yarasından kan aka aka, namazını kıldı.

Hz. Ali efendimiz namaz vakti yaklaştığı zaman titrer, renkten renge girerdi. Size ne oluyor ya Emirel müminin! Diye sorduklarında: “Hz.’ın, gökler, yerler ve dağlara arz edip onların yüklenmekten kaçınıp korktukları emanetin eda vakti geldi. Buyururlardı.

Namaz ibadetinin ehemmiyetini ifade etmekten aciz olduğumuzu biliyoruz. Bu sebeple, kendi ifadelerimizle değil, ve Rasülü ile onun güzide ashabının ifadeleriyle, dört hafta boyunca namaz ibadetinin ehemmiyetini anlamaya çalıştık. Son bir hadise daha...
Uhud harbinin en şiddetli olduğu anlardı. Rasülüllah s.a.v efendimizin mübarek yüzüne zırhı batmıştı. O kadar batmıştı ki, Ebu Ubeyde hazretleri, onu dişleriyle çıkarırken ön dişleri çıkmıştı. Zırhın battığı yerden kanlar akarken, tam bu esnada düşman tarafından gelen bir darbe sonucu müberek dişleri de kırılmıştı. Bunlara şahid olan Eshab-ı Kiram: “Bunlara beddua etmeyecek misiniz, ya rasülellah! dediklerinde, Rasülüllah s.a.v: “’ım! Yüzümü kanatıp dişimi kıran kavmim ne yaptıklarını bilmiyor, sen onlara hidayet eyle” buyurdular.
Başka bir harp... Hicretin 5. senesi... Müşrikler Medine-i münevvereye kadar yaklaşıp müslümanları muhasaraya almışlardı. Müslümanlar da kazdıkları hendeklerle kendilerini muhafaza ve müdafaaya çalışıyorlardı. Durum çok çetin ve vahim idi. Müşrikler, yer yer hendeklerden geçerek, Medine-i münevvereye giriyorlardı. Tarihe Hendek harbi olarak geçen bu harpte Rasülüllah ve Eshabı cepheden ayrılıp, öğle, ikindi ve akşam namazlarını kılamadılar. Rasülüllah Efendimiz buna o kadar üzüldüler ki, işte tam bu sırada “’ım, bunların karınlarını ateşle doldur” diye namazlarının kazaya kalmasına sebep olan müşriklere beddua ettiler.
Bu iki harpte cereyan eden iki farklı durumu imam-ı kasdalanî hz.leri şöyle izah eder. Rasülüllah s.a.v Uhudda mübarek yüzüne indirilen darbeye tahammül etti. Amma, hendek harbinde islamın en büyük ruknü olan namaza vurulan darbeye tahammül edemedi ve bu sebepten dolayı namazlarının kazaya kalmasına sebep olan müşriklere beddua ettiler.

         -ü Teala’nın farz kıldığı ibadetler, kulluk vazifelerimizin başında gelir. Hiçbir ibadet, farzlardan üstün olamaz. Bunları eda etmekle Rabbımızın emrini yerine getirmiş oluruz. Farz ve vacib olmayan kulluk vazifelerine, nafile ibadetler adı verilir. Bir mü’min nafile ibadetlere devam ederse hem Peygamber Efendimizin sünnetlerini yerine getirmiş hem de -ü Teala’nın rızasını kazanmış olur.
   Nafile ibadetler, mü’mini Cenab-ı Hakk’ın rızasına yaklaştırır. Bir mü’minin, Mevlasına ubudiyyet ve gurbiyyet kasdıyla yaptığı nafile ibadetler, o kimseyi (cc)’ın rızasına ulaştırır. Bu sebeple Peygamber Efendimiz nafile ibadetlere çok ehemmiyet verirlerdi. Hele gece ibadetlerine devam ederlerken bazen mübarek ayaklarının şiştiği olurdu. Rasülüllah Efendimiz’in bu durumunu gören Hz. Aişe validemiz: “Ey ’ın Resülü, geçmişte ve gelecekte günah (a giden yol) zatınıza kapatılmış iken ne için böyle hareket ediyorsunuz?” dediğinde, Rasül-ü Ekrem Efendimiz: “Ya Aişe, (cc)’a çok şükredici bir kul olmayayım mı?”  buyurmuşlardır. Hutbemin başında okuduğum ayet-i kerimesinde Cenab-ı Hakk: “Gecenin bir kısmında da uyanıp, sırf sana mahsus fazladan bir ibadet olmak üzere, onunla (yani Kur’an okuyarak) gece namazı kıl”  buyurmuştur. Mevlamız bu ayeti kerimeden evvel beş vakit namazı emredip, peşinden gece namazına teşvik eden beyanını getirmiştir. Rasülüllah Efendimiz(sav) de hadis-i şeriflerinde: “Ey insanlar! Selamlaşmayı yayınız, yemek yediriniz, gece halk uyurken (kalkıp) namaz kılınız ki, selametle cennete giresiniz”  buyuruyorlar.
   Farz namazlarla beraber kılınan ilk ve son sünnetler, duha, evvabin ve teheccüd namazları, tesbih namazı; nafile namazların başlıcalarıdır. Ayrıca mübarek gün ve gecelerde yapılması tavsiye olunan ibadetler, hacet namazları da mü’minlere az zamanda çok şeyler kazandıran mühim nafilelerdir. Bunlar Peygamber Efendimizin de farzlardan sonra devamlı ifa buyurdukları, üzerinde hassasiyetle durdukları ibadetlerdendir. Fahr-i Kainat Efendimiz bu ibadetlere hem kendileri devam eder hem de aile efradını ve ashabını teşvik ederlerdi. Zaman zaman Hz. Ali Efendimiz ve Fatıma Validemizin evine gelerek: “(Teheccüd) namazlarınızı ne zaman kılacaksınız?”  diye seslenirlerdi. Yine Rasülüllah Efendimiz kuşluk vakti duha namazını kılar ve ümmetine de şöyle tavsiye buyururlardı: “Sabah ve duha namazını kıl(maya devam et). Çünkü bu iki namaz evvabların namazıdır”  ve “Kim kuşluk namazına devam ederse, günahı denizin köpüğü kadar olsa bile o bağışlanır”  Bir diğer hadis-i şerifte de: “Sabah (namazın) ın iki rekat (sünnet) i dünyadan da onda olan şeylerden de hayırlıdır”  buyuruluyor. 
      Yukarıda da bazılarını arz etmeye çalıştığımız ayet-i kerime ve hadis-i şerifler karşısında, nafile ibadetlerin fazilet ve ehemmiyeti ile alakalı başka söze hacet olmasa gerek. Ancak burada üzerinde durulması ve uyanık olunması icab eden  mühim iki husus vardır:
Birincisi, bazı sapık fikirli kimselerin -“Kişi sadece farzları yapmakla mükelleftir. Farzdan başkasını yapmaya lüzum ve ihtiyaç yoktur. Nafileler yapılmasa da olur” şeklindeki görüşleridir. Ki burada asıl maksat, sünnet müessesesini tahrif etmek, onu haşa lüzumsuz göstermek ve bu suretle de imanın farz ve vacibden sonra üçüncü  koruyucu kal’ası olan sünnet ve nafile kal’asını yok etmektir. Direk olarak farzı yok edemedikleri için kurnazca bu yolu seçmişlerdir.
İkinci husus ise, nafile ibadetlere gösterilen bu ihtimamın, farzların kıymetine asla gölge düşürmediğidir. Farzlar terk edilirse nafilelerin hiçbir kıymeti kalmaz. Farzları ihmal etmemekle beraber, nafileleri eda etmek en doğru yoldur.
   Kaza namazı olan bir kimsenin, nafile namaz kılamayacağına hükmetmek yanlıştır. Bu davranış, sünnet müessesesini ihmale sebep olan sakat bir görüştür. İnsanlara borcu bulunan bir kimsenin, açlıktan kıvranan bir fakire yardım etmesine dini hiçbir mani olmadığı gibi, kaza namazı bulunan bir kimsenin de nafile namaz kılmasına hiçbir engel bulunmamaktadır. Elbette kaza namazlarını kılmak, nafile namazla meşgul olmaktan evladır. Fakat beş vakit namazların sünnetleri ve hatta teheccüd, duha ve tesbih namazları da bu hükümden müstesna tutulmuştur. ’  bu sünnetleri kaza namazı niyyetiyle kılmak, dolayısıyla sünneti terk etmek, makbul bir görüş olamaz. Bir hatayı tamir için, ikinci bir hata yoluna teşvik etmek  akl-ı selime ve islam fıkhına aykırı bir iştir. Sünnetleri terk etmemek ve kazaları ayrıca kılmak en doğru bir harekettir. Kaza namazlarının muayyen bir vakti olmadığı için, her zaman kılınması mümkündür. Sünnetler veya vakitle mukayyet olan nafileler vakti içinde kılınmazsa telafisi mümkün değildir. Elbette farz namazları kazaya bırakmak günahtır. Bu günahtan kurtulmanın yolu, kaza namazı kılmaya fazla gayret göstermektir. Yoksa sünneti terk ve ihmal değildir. Şefaat-ı Muhammediye’nin tecellisine vesile olacak sünnetleri ve nafileleri bırakmak, akla ve fıkha muvafık olmayan bir davranıştır.
      Yukarıda izah etmeye çalıştığımız hususlar müvacehesinde şuurlu bir mü’mine düşen vazife, her zaman için bilhassa birkaç gün sonra idrak edeceğimiz mübarek üç aylarda gücünün yettiği nisbette farz ve vaciblerle beraber nafile ibadetlerine de ehemmiyet vermek, bu yolla Mevlamızın rıza-i ilahisine, Rasülüllah Efendimizin Şefaat-i uzmasına nail olmaya gayret etmektir. Cenab-ı Hakk hadis-i kudsi de buyuruyor ki: “Farzlarla kulum benim gadabımdan kurtulur. Nafilelerle bana (benim rızama) yaklaşır.”
 
 Buhari ve Müslim
  İsra suresi, 79
  Tirmizi
  Buhari ve Müslim
  Feyzül Kadir c.4  s.198
  Tirmizi ve İbni Mace
  Müslim ve Tirmizi

                                 

Hasan-ı Basrî (k.s.) hazretleri demiştir ki:

“Kul, işlediği günahı sebebiyle geceleri namaz kılmaktan, gündüzleri de oruç tutmaktan mahrum bırakılır.”

Âlimlerden bir zât ise şöyle demiştir: “Ey insan, oruç tuttuğunda kimin yanında ve ne ile iftar ettiğine dikkat et. Çünkü kulun kalbi ve tefekkürü, yediği şeye göre değişir ve ilk hâline bir daha dönemez.”
 
Bir diğeri de şunları söylemiştir: “Nice yiyecekler vardır ki, sahibinin gece kıyâmına mâni olur. Nice bakışlar vardır ki, Kur’an okumaktan alıkoyar. Kul bir şey yer veya bir iş yapar da, bunlardan dolayı bir sene boyunca gece ibâdeti yapmaktan mahrum bırakılır. Güzel bir tedkik ve iyi bir araştırma ile neyin artırıcı, neyin noksanlaştırıcı olduğunu bilebilir, [günahları azaltabilirsin]. Ve ancak günahları azaltarak kayıplarını görebilir, onlara vâkıf olabilirsin.”

Kezâ denilmiştir ki; “Gece namazının uzun olması, kıyâmette rahatlık sebebidir ve bu namaz, büyük günahlara keffârettir... Gece namazları, farz namazlardaki eksiklikleri telâfi eder.”



(Ebû Tâlibi’l-Mekkî k. s., Kûtu’l-Kulûb, Gecenin ve teheccüd ehlinin evsâfı bahsi)