Tefa'ul (tekellüm) babının binası

[Uludag]

Bu babin binasi ne icindir?

1) Tekellüf: meshur misal
2) Mutavaat: allemtühü fetealleme.
3) ittihaz: tevessedtül-hacera (ittehaztühü visadeten)
4) delalet: teheccüd (canibil-hecud)
5) taleb: tekebbera (talebe en yeküne kebiran)
6) kemal ifadesi: Hz. icin tekaddes tabiri, esma-i hüsnadan mütekebbir.
7) Tefâul babi niyetine: teahud yerine teahhüd kullanilmasi
8) Tesbih (benzetmek): Hâaceru vela tehecceru. (H.S) teheccera: tesebbehe bil-mühacirin.
9) Itikad: Teazzeme (onu azim zannetti)
10)Sayruret: Temevvele (mal sahibi oldu)
11)Inkilab: tehaccere (tasa dönüstü)
12)Gayri ihtiyari olan fiil: tevellüd (dogmak)

Şuruhus-Sarf

[Uludag]

Madde 6 itikadi açıdan önemli...
Cenab-ı Hakkı tazim için kullanılan tekaddes, mütekebbir v.b. bu babdan gelen kelimelerde tekellüf (külfet: zorluk) olacağını düşünemeyiz. Sırf O'nun o sıfatının kemalini ifade için kullanılırlar.

[Müsenna]

razı olsun güzel bilgiler.

[Uludag]

Cümle din kardeslerimizden razi olsun O.

[imamısekkaki]

rahman ve rahim 4.babdan sıfatı müşebbehedir.sıfatı müşebbehe lazım fiilden müşatahaktır..4.babın binası ise lazım içindir.ohalde 4.babı 5. baba nakl ederiz.ozaman manası kalbin acıması olur fakat hz.Allahda kalp tasavvur olunmaz.iki şekilde cevap veririz .bi igtibaril medep dünya igtibariyle olmayıp bi igtibaril mead ahiret igtibarıyladır.2.burada rahman ve rahim zikr olunmuş ihsan ve mükafat murad olunmuştur

[imamısekkaki]

şehide yeşhedü kendisin de halk harflerinden he oldugu halde nasıl 2 babadan gelmiştir.

[Ferzin]

Şehide yeşhedü 2.bab dan değil 4.bab dandır.3.bab dan gelen her fiil de halk harfi olması şarttır.Ama kensinde  halk harfi olan her fiilin 3. bab dan olması şart değildir.

[Uludag]

Küllü cevzin müdevverun,
Ve leyse küllü müdevverin bi cevzin!

Manası:

''Her ceviz yuvarlaktir,
Fakat her yuvarlak olan ceviz degildir.''

Şerhi Bina