Gıybet (Arkadan Konuşma, Çekiştirme)*

[sıddık-birgüvi]

GIYBET (ARKADAN KONUŞMA, ÇEKİŞTİRME)


 Allah'a yemin ederim ki, gıybet, müminin dinini ifsad (bozma) hususunda, cüzzamın bedeni ifsad etmesinden çok daha hızlıdır. (Hasan Basri)
  Dört şeyi dört şeyden temizle: Dilini gıybetten, kalbini kıskançlıktan, mideni haram lokmadan, davranışlarını riyadan. (Feridüddin Attar)
  Senin yanında başkasını çekiştiren, seni de başkasının yanında çekiştirir. (İmam Şafii)
 :gul:

[telecafe]

Dogrulara ne denilebilir ki !

Bu asirda insanlara nasihat etmek,ne güzel is'dir
Giybetle lahm-i nas yemiyen dis, ne güzel dis'dir.

[müteallim]

Birisi Zeynelâbid’hz.nin aleyhinde konuşmuştu. Onun yanına gitti. Onunla biraz sohbet ettikten sonra buyurdu ki:

“Hakkımda bazı şeyler konuştuğunu duydum. Dediklerin doğru ise Allâhü Teâlâ’dan mağfiret dilerim Allah beni afvetsin. Dediklerin iftira ise Allah seni afvetsin. Selâmı, rahmeti ve bereketi senin üzerine olsun.”

[Miftahulkuluub]

Gıybet etmek dinimizde memnudur. Ölü eti yemeye teşbih eder Rasül-ü Zişanımız.Her ne kadar bazı zevat:”Arkasından konuştuğumu yüzüne de söyleyebilirim, ben yalan söylemiyorum ki yaptığı şeyi söylüyorum” gibi beyanatlarla haklılıklarını ifade etselerde bunların hepsi arkasından konuşulan kişiyi rahatsız edecek seviyede cümleler ise haramdır. Zaten ğaibteki kişi hakkında doğruyu söylememek iftiradır ki zinadan bile eşeddir buyrulmaktadır. Bırakın kelam sarf etmeyi yüz mimikleri ile bile ifade edilen hoşnutsuzluk edici unsurlara da şamil bu husus. Gıybet sadece dil ile olmaz. Göz ile, el ile, işaret ile, yazı ile, resim ile, karikatür ile, film ile de olabilir. Fakat en yaygın şekil dil ile olanıdır. Etmemeli gıybeti mümin ama sadece bununla da yetinmemeli ve edenlerin olduğu yerden en azından uzaklaşmalıdır, dinlememelidir onları.İctinap hususunda mugtezai hale görede hareket elzemdir.Zira her zaman her kişiye aynı tepkiyi yapmak imkansızdır.Arkadaşı ile beraber kalan bir şahıs, gıybet dinlemeye maruz kaldığı takdirde direk tepki vermesi belki kırgınlığa neden olabilir.Anlattıklarını bir şekilde geçiştirmeli, oralı değilmiş gibi davranmalı, hemen farklı bir mevzu ile ilgili soru sorarak et yemesini sona erdirmelidir arkadaşının ve kendi seyretmesinin. Veya tatlı bir ifade ile uyarısını yapabilmelidir.”Bırak be arkadaşım şu anlattıkların gıybet yapıp günah işlemeye bile değmez” şeklindeki bir yaklaşım hem arkadaştan yana izlenimi verir, hem ters tepkiye neden olmaz hem gıybet yaptığını çağrıştırır hem de haram olduğunu ifade eder.Her ne metod uygulanırsa uygulansın gıybetten ictinap zaruridir.

Yalnız birkaç arkadan konuşmayı dinimiz mübah da saymıştır. Mesela ar sahibi olmayanların ve facir kimselerin, yani din hakkında açık bir şekilde sapıklığı tescillenmiş kişilerin arkasından konuşmakta bir beis yoktur.

[müteallim]

Yalnız birkaç arkadan konuşmayı dinimiz mübah da saymıştır. Mesela ar sahibi olmayanların ve facir kimselerin, yani din hakkında açık bir şekilde sapıklığı tescillenmiş kişilerin arkasından konuşmakta bir beis yoktur.

Dogru.

[Eymen]

Küfür olan gıybet
Küfür olan gıybet, buda gıybet eden kişiye gıybet etme deyince “bu gıybet değildir çünkü ben doğruyu söylüyorum” der. Bu durumda o adam kat’ı delillerle haram olan bir şeyi helâl makbul ettiğinden küfür olur.

Münafıklık olan gıybet:
Buda gıybet edileni tanıyan bir kişinin yanında ismini söylemeden gıybet yapmaktır. Bu kişi gıybet yaptığı halde kendisini mütteki ve gıybet yapmamış gösteriyor. İşte bu nifaktır.

Haram olan gıybet
Haram olan gıybet, günah ve haram olduğuna inanarak muayyen bir kişiyi gıybet etmektir. Bu kişinin tövbe etmesi lazımdır.

Mubah olan gıybet
Buda fasıklığını ilan eden yani aleni günah işleyen kişiyi ve bidat ehlini (inancı bozuk kişi) gıybet etmek. Eğer halk bunlardan hazer edip çekinsinler diye gıybet ederse bundan dolayı sevap alır. Dünürlük kurmak isteyenlerin arasında kötülüklerini söylemek yani nikah meselelerinde kendisiyle istişare edip fikir sorulduğunda, aynı şekilde yolculuk, ortaklık, komşuluk, yanına emanet bırakmak ve emsali hususlarda o kişi emin midir değil midir diye istişare edilecek olursa nasihat maksadıyla bildiklerini söylemesi  mubah olur. Bir zalimin zulmünü hakime veya mani olacak kimseye şikayet edip anlatmak veya bu hususta müftüden fetva istemek için o zalimin yaptıklarını  anlatmakta mubahtır. İhtimam yönünden kardeşin kötülüklerini söylerse gıybet olmaz. Ancak kızgınlık yoluyla söylerse gıybet olur. Fakat buda kişinin ihtimam göstermesinde doğru olması şartına bağlıdır. Aksi takdirde hem gıybetçi hem münafık hem riyakar hemdi nefsini tezkiye eden olur. Bir adamın lakabı kör, topal, şaşı gibi şeyler olurda tarif için lakabını söylerse buda mubah olur. Kasten bir kimseye hile ve kötülük yapmak isteyenleri anlatıp o adamı haberdar etmekte gıybet sayılmaz, mubahtır. Bunun gibi insanlara zülmu ve zararı dokunacak bir kimseyi anlatıp haber vermekte mubahtır. Hadis ravilerinden, şahitlerden ve muelliflerden cerh edilip zayıf sayılmış, itimada laik görülmemiş kişileri tanıtıp haber vermekte caizdir. Hatta şeriatı korumak için vaciptir. Meçhul (dinleyenlerin tanımadığı) bir kimsenin gıybeti de mubahtır. Eğer bir kişi bir köy halkının gıybetini yaparsa bu gıybet olmaz. Çünkü o bu sözüyle bütün halkı kastetmiyor. Bunların bir kısmını kastediyor oda meçhuldür.

[ihvan]

teşekkürler hocalarım.......