İskilipli Atıf Hoca'ya da İade-i İtibar

[setre]

İskilipli Atıf Hoca'ya da iade-i itibar
25 Ağustos 1925 tarihinde çıkarılan Şapka Kanunu neticesinde yüzlerce İslam alimi şapka giymeyi reddettiği için acımasızca idam edilmişti.

Haksız yere büyük bir zulme uğrayan İskilipli Atıf Hoca için ise şimdi iade-i itibar bekleniyor. Vatandaşlar, Nazım Hikmet gibi isimlere iade-i itibarda bulunan TBMM'nin, bugün kimsenin dikkate almadığı bir kanun sebebiyle idam edilen İskilipli Atıf Hoca gibi isimlere de iade-i itibarda bulunmasını istiyor

Cumhuriyet tarihinin en büyük zulümlerinden birine dönüşen Şapka Devrimi anılıyor. 25 Ağustos 1925 tarihinde çıkarılan Şapka Kanunu neticesinde yüzlerce İslam alimi şapka giymeyi reddettiği için acımasızca idam edilmişti.

İSKİLİPLİ ATIF HOCA'NIN CANSIZ CESEDİNE ŞAPKA GİYDİRDİLER
25 Ağustos 1925 tarihinde Kastamonu'ya giden Atatürk, burada yaptığı konuşmada şapkayı övmüş ve sonra da 25 Kasım 1925'te bunu kanunlaştırmıştı. Atatürk, burada yaptığı konuşmada şapka giymeyenlerin cezalandırılacağını ilan etmişti. Şapka Kanunu'nun çıkmasından sonra ise bütün yurtta şapka giymeyen Müslüman avına çıkılmıştı. İnsanlara zorla şapka giydirilmiş, karşı koyanlar tartaklanmış ve gözaltına alınmış, ısrar eden yüzlerce kişi ise sadece şapka giymediği için, ‘Şapka Kanunu'na muhalefet'ten idam edilmişti. Cumhuriyet'in ilk dönemlerinde bakanlık yapan Dr. Rıza Nur bu süreci şöyle anlatıyordu: “Bir kanunla fesi yasak edip, şapka giydirdiler. Sivas'ta, Erzurum'da, ötede beride halk şapkaya karşı çıktı. Epeyce adam astılar. Sayısını bilmiyoruz. Asılan bir hocaya pek acırım. Adamcağızı Ankara İstiklal Mahkemesi'ne çektiler.” Atıf Hoca'nın idamını detayları ile anlatan Bakan Nur; “Hoca'nın boynuna ip geçirilirken, Kılıç Ali de başına bir şapka geçirmiş, ‘Giy domuz!' demiş ve küfürler etmiş!.. Zavallı böyle ölmüş ve böyle saatlerce teşhir etmişler” diyor.

ATIF HOCA'YA İADE-İ İTİBARDA BULUNULSUN
Haksız yere büyük bir zulme uğrayan İskilipli Atıf Hoca için ise şimdi iade-i itibar bekleniyor. Vatandaşlar, Nazım Hikmet gibi isimlere iade-i itibarda bulunan TBMM'nin, bugün kimsenin dikkate almadığı bir kanun sebebiyle idam edilen İskilipli Atıf Hoca gibi isimlere de iade-i itibarda bulunmasını istiyor. Sivil toplum örgütü yöneticisi Mahmut Temelli; “TBMM, Nazım Hikmet gibi isimlere iade-i itibarda bulunuyorsa, elbette İskilipli Atıf Hoca'ya da itibarını çoktan iade etmiş olmalıydı. Hocanın böyle bir itibara ihtiyacı yoktur elbette. O, vardığı yerde gerekli itibarı görüyor. Fakat bu iade-i itibara biz ihtiyaç duyuyoruz. Bu utancı TBMM daha fazla yaşamamalı” derken; iş kadını Rukiye Şimşek de; “Halen yürürlükte olan kanunlarımıza göre Şapka Kanunu geçerli. Buna rağmen TBMM'deki vekillerimiz dahil kimse bu yasayı uygulamıyor. O halde ya kanunun gerekleri uygulansın ya da İskilipli Atıf Hoca başta olmak üzere bu yasadan mağdur olanlara iade-i itibarda bulunulsun” diye konuştu.

Üniversite öğrencisi Yunus Taş ise; “Meclis bir an önce bu şahıslara itibarlarını geri vermeli ve tarih önünde onlardan özür dilemeli. Başta İskilipli Atıf Hoca olmak üzere şehidlerimizin böyle bir şeye ihtiyacı yok ama TBMM, kendi onuru için bunu yapmalı” dedi.

Mustafa R. Özgür/VAKİT

[ihvan]

gönlümüzdeki itibarı var şükür.

[azizistanbul]

iskilipli atıf hoca tekrar yargılanmalıdır. yargılaması evrensel hukuk kurallarına aykırı yapılmıştır. İskilipli atıf hocanın ailesi konuyu insan hakları mahkemesine taşıması lazımdır.

[muhibban]

evet gönlümüzde her zaman itibarı vardı

[Ay Işığı]

Kanundan iki sene önce yazdığı kitapla şapka kanununa muhalefetten idam edilen Atıf Hoca'nın mezarı bulundu.

Cumhuriyetin ilk fikir suçlusu mağduru kabul edilen ve İstiklal Mahkemesi'nce asılarak vefat eden İskilipli Atıf Hoca'nın mezarı bulundu. İskilipli Atıf Hoca'nın mezarı, defnedildiği esnada orada olan bir görgü şahidi tarafından yakınlarına gösterildi.

Vakit gazetesinin haberine göre, Ankara Mamak semti eski kabristanındaki Garipler Mezarlığı'ndaki İskilipli Atıf Hoca'nın kemikleri, yeğenlerinden alınan kan, tırnak ve saç örnekleriyle yapılan DNA testi de pozitif çıkınca, yakınları tarafından alınarak, memleketi Çorum'un İskilip ilçesine defnedildi.

İskilipli Atıf Hoca, 1926 yılında ilk Meclis'in önünde, hakimlik yetkisi olmayanlar tarafından kurulan mahkemede, şapka kanunun çıkmasından iki yıl önce yazdığı bir kitap yüzünden asılmıştı.

Bir sabah vakti asılan İskilipli Atıf Hoca'nın naaşı, akşama kadar etrafa ibret olsun diye de darağacında bırakılmış, daha sonra da naaşı yıkanmadan ve cenaze namazı kılınmadan Mamak Kabristanı'nın kimsesizler kısmına defnedilmişti.

73 yıl sonra kemiklerini bulunan Atıf Hoca'yı memleketine defnedenler, onun 73 yıl sonra geç kalmış cenaze namazını da kıldılar.

İSKİLİPLİ ATIF HOCA VE EYLEMİ

15 Kasım 1925 tarihinde çıkan şapka kanunundan tam iki yıl önce yazılan 'Frenk mukallitliği ve İslam' eserinde şapka giymenin küfür alameti olduğunu söyleyen İskilipli Atıf Hoca, şapka kanununa muhalefetten, önce Giresun İstiklal Mahkemesi'ne sevk edildi. Burada hakkında takipsizlik kararı verildi. İstanbul'a döndü ama bu sefer de Ankara'dan hakkında yakalama emri çıkarıldı ve polis tarafından Ankara'ya götürüldü. Ankara İstiklal Mahkemesi'nde yargılanmaya başlandı. Bu kez kendisine isnat edilen suç, "halkı kanunlara karşı kışkırtmak"tı.

Meşhur Kılıç Ali'nin (nam-ı diğer Kel Ali) reislik ettiği Ankara İstiklal Mahkemesi Savcısı, Hoca için 3 yıl hapis cezası istiyordu. Fakat mahkeme tarafından idamla cezalandırıldı.

Gördüğü bir rüya üzerine savunma dahi yapmayan İskilipli Atıf Hoca, 4 Şubat 1926 sabahı, Meclis yakınlarındaki Zincirli Camii'nin kenarında bulunan bir hamam harabesi içinde 'Mahkeme-i Kübra'da hesaplaşacağız' dedikten sonra kelime-i şehadet getirerek ipte can verdi.

MAHKEME HAKİMİNİ ALTÜST ETMİŞTİ

Necip Fazıl Kısakürek'in birinci elden şahitlerden 'Son devrin din Mazlumları'nda da anlattığı gibi mahkemede hakim Kılıç Ali ile İskilipli Atıf Hoca arasında şöyle bir konuşma cereyan etti:

"Kel Ali bi ara büyük bir hışımla Hoca'ya dönerek:

-"Sen şapka aleyhinde bulunmuşsun!..."dedi

Hoca sakin ve vakur bir tavırla:

-"Evet efendim, Şapka Kanunu çıkmadan "2" sene evvel şapkanın bir müslüman kisvesi olmadığına dair bir risale yazmıştım." dedi.

Kel Ali:

-"Şimdi ne yapıyorsun?" diye sordu.

Hoca:

-"Kanunlara itaat ediyorum" diye cevap verdi. Bunun üzerine Kel Ali yine hiddetle bağırarak:

-"Sen bilmiyor musun ki; şapka da bezdir, fes de bezdir, sarık da bezdir?" deyince Hoca yine aynı sükunetle:

"Evet biliyorum." dedi." Ancak Heyeti Hakiminin arkasındaki bayrak da bezdir. Lütfen o bayrağı kaldırınız da yerine İngiliz bayrağı asınız." karşılığını verdi.

Kel Ali pek hiddetlenmişti:

-"Ne diyorsun?" diye bağırdı. Hoca:

"Efendim şapka bir alamettir. Oysa ki; benim de sizin de giydiğiniz ceket, pantolon ve palto bir adettir. Adet ile alamet arasındaki farkı göstermek için o risaleyi yazmıştım." dedi."


Dünya Bülteni / Haber Merkezi