Şöyle dediği rivâyet edilmiştir: Hudeybiyye senesi biz de Nebî salla`llahu aleyhi ve sellem ile berâber gitmiştik. Dostlarım ihramlanmışlardı. Fakat ben ihrâma girmemiştim. Bir ara bize "Gayka" da düşman bulunduğu haber verildi. (Resûlullah`ın emriyle) düşman tarafına (istikşâf için) yöneldik. Arkadaşlarım bir hımâr-ı vahşî görmüşlerdi. (Ve ihramlı bulunduklarından hayretle) biribirlerine gülmeğe başlamışlardı. Baktım, hayvanı ben de gördüm. Ve atımı ona doğru sürdüm; himâr-ı vahşîyi vurup bulunduğu yerde tevkîfe muvaffak oldum. Havyanı yüklenip getirmek için arkadaşlarımdan yardım etmelerini istedim. (İhramlı olduklarından) bana yardım etmekten çekindiler. (Nihâyet kendim getirdim) ve hepimiz bunun etinden yedik. Sonra ben, Resûlullah salla`llahu aleyhi ve sellem ile hatt-ı muvâsalamızını düşman tarafından kesilmesinden korkarak Resûl-i Ekrem`e mülâkî olmak istedim. Atımı kâh şahlandırarak, kâh seyr-i mu`tâd ile yürüterek giderken gece yarısında Benî Gıfar`dan birisine kavuştum. Ve ona: - Resûlullah salla`llahu aleyhi ve sellem `i nerede bıraktın? diye sordum. Gıfârî bana: - "Ti`hin" mevkiinde bıraktım. "Sükyâ" (köyün)de kuşluk uykusu uyumak iste (yerek maiyetinin hareketini emretmiş) di, dedi. Nihâyet Resûlullah salla`llahu aleyhi ve sellem `e vâsıl oldum. Huzûru Saâdet`e girdiğimde: - Yâ Resûla`llah! Keşif kolundaki Ashâb`ın sana Allah selâmı, Mevlâ rahmeti okuyup gönderdiler. Düşmanın sizinle hatt-ı muvâselelerini kesmesinden endîşe ediyorlar; bunların gelmesine intizar buyursanız, dedim. Resûlullah, arkadaşlarım gelinceye kadar bekledi. (Bu sırada): - Yâ Resûla`llah! Bir hımâr-ı vahşî avladık; yanımda bunun etinden artmış bir parça vardır, dedim. Resûlullah salla`llahu aleyhi ve sellem Ashâbına: - Bu av etini yeyiniz, buyurdu. Halbuki Ashâb-ı Kirâm ihramlı idiler.

Rivâyette bu keşşâf olarak gönderilen Ashab, Resûlullah salla`llahu aleyhi ve sellem `e geldiklerinde Resûlullah bunlara: - Sizden, Ebû Katâde`yi bu himâr-ı vahşîyi avlamağa teşvîk ve yardım eden, yâhud bu hayvana işâret ederek gösteren kimse var mıdır? diye sordu. Bunlar: - Hayır, yoktur, diye cevab verdiler. Resûlullah: - Öyle ise bu av etinden geri kalanı yeyiniz! buyurdu.

Rivâyet olunduğuna göre, Leysî Sa`b İbn-i Cessâme radiya`llahu anh Resûlullah salla`llahu aleyhi ve sellem `e "Ebvâ", yâhud "Veddân" da bulunduğu sırada (diri) bir himâr-ı vahşî hediye etmişti. Fakat Resûlullah (kabul buyurmayıp) reddetmişti. Bunun üzerine Resûlullah Sa`b`ın yüzünden âsâr-ı teessür görmekle (tatyîb için): biz hediyeni reddetmiyoruz; ne çâre ki muhrim bulunuyoruz, buyurmuştur.

Rivâyet edildiğine göre, Resûlullah salla`llahu aleyhi ve sellem : yeryüzünde gezen hayvanlardan beş (nevi`) vardır ki, bunların hepsi de fâsıktır (sâir hayvanlara zarar verirler). Bunlar: Harem dâhilinde katlolunurlar ki, karga, çaylak, akreb, fâre, kelb-i akurdur.

Şöyle dediği rivâyet edilmiştir: bir gün Nebî salla`llahu aleyhi ve sellem ile berâber Minâ`daki bir mağarada bulunuyorduk. O sırada "Ve`l-mürselât" Sûresi nâzil olmuştu da Resûlullah bize bu Sûreyi okuyordu, ben de fem-i Saâdet`ten ahz ü telâkkîye çalışıyordum. Resûl-i Ekrem`in (mübârek) ağzı bu Sûrenin başhettiği halâvetle tâzeleniyordu. Ansızın bir yılanın üzerimize hücûm ettiğini gördük. Nebî salla`llahu aleyhi ve sellem : Şu yılanı öldürdünüz! buyurdu. Biz, öldürmeğe teşebbüs ettik. Fakat yılan kaçtı. Bunun üzerine Nebî salla`llahu aleyhi ve sellem : Siz, nasıl yılanın zararından vikaye olundunuzsa, o da sizin mazarratınızdan sıyânet edildi, buyurdu.

"Resûlullah salla`llahu aleyhi ve sellem `in keler cinsinden (sâmi ebreş = alaca keler denilen) muzır ve ağılı hayvancıklar vardır" buyurduğu, fakat bunları öldürmeği bize emrettiğini işitmedim, dediği rivâyet edilmiştir.

Resûlullah salla`llahu aleyhi ve sellem `in feth-i Mekke günü (îrâd ettiği bir hutbesinde) şöyle buyurduğu rivâyet edilmiştir: Feth (-i Mekke) den sonra (artık Mekke`den Medîne`ye) hicret yoktur. (Ba`demâ) Mekke`den yalnız cihad kasdiyle ve tahsîl-i fezâil niyetiyle çıkılabilir. Binâenaleyh (devlet tarafından) cihâda da`vet olunduğunuzda hemen icâbet ediniz!.

"Nebî salla`llahu aleyhi ve sellem (Vedâ` Hacc`ında) ihramlı iken Lahy-i Cemel (denilen mahal) de başının ortasından hacamat ettirdi" dediği rivâyet edilmiştir.

Nebî salla`llahu aleyhi ve sellem `in (Hâris`in kızı Hazret-i) Meymûne`yi (yedinci Hicret yılında ömre için) ihramlı iken tezevvüc buyurduğu rivâyet edilmiştir.

[Abdullah İbn-i Huneyn`den rivâyet edildiğine göre, Abdullah İbn-i Abbâs ile Misver İbn-i Mahreme radiya`llahu anhüm Mekke karîbinde "Ebvâ" mevkiinde muhrimin gasl-i re`si hakkında ihtilâf etmişlerdi. İbn-i Abbâs: muhrim başını yıkayabilir, Misver ise yıkayamaz, demişti. Râvî İbn-i Huneyn demiştir ki: bu ihtilâf üzerine İbn-i Abbâs beni, Ebû Eyyûbi`l-Ensârî`ye gönderdi. Ebû Eyyûb`u ben, bir kuyunun iki direği arasında başını yıkamak üzere buldum. Ebû Eyyûb bir elbîse ile vücûdun setrediyordu. Kendisine selâm verdim. Kimdir? diye sordu. Ben: Abdullah İbn-i Huneyn`im, dedim. Beni Abdullah İbn-i Abbâs size gönderdi] sizden: "Resûlullah salla`llahu aleyhi ve sellem muhrim iken başını nasıl yıkardı?" diye soruyor, dedim; Ebû Eyyûb elini, kendini setr eden sevb üzerine koydu. Ve sevbi (başından göğsüne kadar) indirdi. Başı tamâmiyle bana göründü. Bundan sonra su dökmek üzere bulunan adama su dök! diye emretti. O adam da başına su döktü. Ebû Eyyûb iki elini kâh ileri, kâh geri götürerek başını oğuşturdu, ve: Resûlullah salla`llahu aleyhi ve sellem `in başını böylece yıkadığını gördüm, buyurdu.

Rivâyet edildiğine göre, Resûlullah salla`llahu aleyhi ve sellem feth senesi (Mekke`ye) dâhil olduğunda re`s-i saâdetlerinde bir miğfer (tulga) bulunuyordu. Resûl-i Ekrem bu serpûşunu çıkardığı sırada bir kimse gelip: (yâ Resûla`llah!) İbn-i Hattal Kâ`be`nin örtüsüne sarılmış (duruyor) dedi. Resûl-i Ekrem Ashâb-ı Kirâm`a: İbn-i Hatal`ı öldürünüz, buyurdu. (Ve derhal öldürüldü).

Şöyle rivâyet edilmiştir: "Cüheyne" kabîlesinden bir kadın Nebî salla`llahu aleyhi ve sellem `e geldi. Ve: - Yâ Resûla`llah! Anam haccetmeği nezretmişti. Haccedemeden öldü. Şimdi ona niyâbeten haccedebilir miyim? diye sordu. Resûlullah: - Evet, anana vekâleten sen haccetmelisin! Bana söyler misin? Ananın üzerinde bir (kul) borcu olsa, ananın borcunu ödemez misin? (Tabiî ödersin!) Allah hakkını da kazâ ediniz! Hem hakku`llah, edâ edilmeğe başkalarından daha ziyâde lâyıktır, buyurdu.

(Vedâ` Haccı`nda babamla anam) berâber olarak Resûlullah salla`llahu aleyhi ve sellem ile hac olundu. O sırada ben yedi yaşında idim, dediği rivâyet edilmiştir.

Rivâyet olunup demiştir ki: Nebî salla`llahu aleyhi ve sellem hacdan (Medîne`ye) döndüğünde Ensârî bir kadın olan "Ümm-i Sinân"a: - (Bizimle berâber) haccetmekten sene hangi bir mâni` alıkoydu? diye sordu. Ümm-i Sinân, zevci Ebû Sinân`ı kasdederek: - Ebû fülân yok mu? Bunun iki devesi vardır. Bunun birisine binip hacca gitti. Öbirisi de bahçemizi sulayor, diye cevab verdi. Resûl-i Ekrem de: - Ramazan`da ömre edilmesi (sevab husûsunda) benimle berâber haccetmeğe muâdildir, buyurdu.

Ravi, müşârün-ileyh, Nebî salla`llahu aleyhi ve sellem ile berâber on iki gazâda bulunmuştur. (Bu) Ebû Saîd`den şöyle rivâyet edilmiştir: Resûlullah salla`llahu aleyhi ve sellem `den son derece nazar-ı dikkat ve hayretimi celb eden dört (hikmet) işittim: 1) Yanında ya zevci veyâ mehâriminden birisi bulunmaksızın bir kadın iki günlük mesâfeye sefer etmez, 2) Ramazan ve Kurban bayramlarında oruç tutmak meşrû` değildir, 3) İki namazdan sonra namaz kılmak sâbit değildir: (birisi) ikindi namazından sonra güneş gurûb edinceye kadar, (öbirisi) sabah namazından sonra güneş doğuncaya kadar. 4) Hiç bir mescide (nezr ile) şedd-i rihâl edilmez; ancak üç mescide sefer edilir: Mescid-i Harâm, benim Mescidim, Mescid-i Aksâ.

(Rivâyet edildiğine göre): Nebî salla`llahu aleyhi ve sellem iki oğlunun arasında onlar tarafından sevk olunan ihtiyar bir kimse görmüş ve: bunun zoru nedir ki, böyle yürüyor? buyurmuş. Oğullar: (Yâ Resûla`llah!) Babamız yaya Kâ`be`ye gitmeği nezr etmiştir, diye cevab verdiler. Resûl-i Ekrem: Cenâb-ı Hak bu ihtiyârın ta`zîb-i nefs ile yaptığı ibâdetten elbette müstağnîdir, buyurup ihtiyara rükûb ile emreyledi.

Şöyle dediği rivâyet edilmiştir: kız kardeşim (Ümm-i Hibbân) Beytu`llah`ı yaya olarak gidip ziyâret etmeği nezretmiş, ve (za`f-ı hâlinden şikâyet ederek) bu mes`elenin Nebî salla`llahu aleyhi ve sellem `den istiftâ edilmesini bana emreylemişti. Ben, Aleyhi`s-salâtü ve`s-selâm`dan istiftâ ettiğimde cevâben: (ibtidâ) yaya yürüsün, (sonra râhilesine) binsin! buyurdu.